„Mam już wszystkiego dość.”
„Chciałbym/chciałabym zniknąć.”
„Beze mnie byłoby wszystkim łatwiej.”
„Nie chce mi się już żyć.”
„Chciałbym/chciałabym zasnąć i się nie obudzić.”
„Zabiję się.”
Takie słowa mogą przestraszyć dorosłego.
Możesz nie wiedzieć, czy dziecko powiedziało to w silnych emocjach, czy rzeczywiście myśli o śmierci. Możesz mieć ochotę szybko uspokoić sytuację:
❌ „Nie mów takich rzeczy.”
❌ „Przecież masz wszystko.”
❌ „Inni mają gorzej.”
❌ „Mówisz tak, bo jesteś zły/a.”
❌ „Przecież nic sobie nie zrobisz.”
Nie musisz samodzielnie rozstrzygać, jak duże jest zagrożenie.
Ale takich słów nie należy ignorować.
Jeśli młody człowiek mówi, że nie chce żyć – potraktuj to poważnie i poszukaj pomocy.
💭 Myśli rezygnacyjne i myśli samobójcze – to nie zawsze to samo
Myśli rezygnacyjne mogą pojawiać się wtedy, kiedy młody człowiek czuje się przytłoczony, bezradny, wyczerpany albo nie widzi rozwiązania swojej sytuacji.
Może mówić:
„Mam wszystkiego dość.”
„Chcę zniknąć.”
„Nie mam już siły.”
„Wolałbym/wolałabym, żeby mnie nie było.”
„Chciałbym/chciałabym zasnąć i się nie obudzić.”
Nie zawsze oznacza to zamiar odebrania sobie życia.
Myśli samobójcze odnoszą się bezpośrednio do odebrania sobie życia.
Dla rodzica najważniejsze jest jednak coś innego:
Nie musisz samodzielnie stawiać granicy między jednym a drugim.
Myśli rezygnacyjne również mogą świadczyć o poważnym kryzysie, a sytuacja młodego człowieka może się zmieniać.
Ocena ryzyka i stanu psychicznego dziecka należy do specjalisty.
Twoim zadaniem jest nie zbagatelizować sygnału i doprowadzić do tego, żeby dziecko otrzymało odpowiednią pomoc.
🗣️ Nie bój się zapytać
Jeśli słyszysz:
„Nie chcę już żyć”
możesz spokojnie zapytać:
„Czy myślisz o odebraniu sobie życia?”
To ważne pytanie.
Pytanie o samobójstwo nie powoduje pojawienia się myśli samobójczych i nie „podsuwa pomysłu”.
Pozwala natomiast dziecku usłyszeć:
„Możesz mi o tym powiedzieć. Nie boję się o tym z Tobą rozmawiać.”
Szczegółową ocenę zostaw specjalistom.
❤️ Słuchaj, zamiast przekonywać
Unikaj:
❌ „Jak możesz tak mówić?”
❌ „Pomyśl, co byś nam zrobił/a.”
❌ „Przecież masz dobre życie.”
❌ „Inni mają znacznie gorzej.”
❌ „Obiecaj mi, że nic sobie nie zrobisz.”
Spróbuj:
❤️ „Widzę, że jest Ci naprawdę trudno.”
❤️ „Dobrze, że mi o tym powiedziałeś/aś.”
❤️ „Chcę Ci pomóc.”
❤️ „Nie musisz radzić sobie z tym sam/a.”
❤️ „Poszukamy pomocy.”
Nie musisz znaleźć idealnych słów.
Ważniejsze jest to, żeby dziecko nie zostało z tym samo.
🧑⚕️ Nie próbuj samodzielnie oceniać, „czy naprawdę to zrobi”
Rodzic nie jest psychiatrą, psychologiem ani psychoterapeutą i nie powinien brać na siebie odpowiedzialności za ocenę ryzyka samobójczego.
Jeżeli Twoje dziecko mówi o śmierci, samobójstwie, braku chęci do życia albo obserwujesz inne poważne sygnały kryzysu – zorganizuj konsultację ze specjalistą.
Możesz umówić pilną wizytę u:
🧑⚕️ psychiatry dzieci i młodzieży
🧠 psychologa
💬 psychoterapeuty pracującego z dziećmi i młodzieżą
Specjalista pomoże ocenić sytuację i zdecydować, jakiej pomocy dziecko potrzebuje i jak pilnie należy ją wdrożyć.
🚨 Kiedy nie czekamy na umówioną wizytę?
Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, nie czekamy na termin konsultacji w gabinecie.
Dotyczy to szczególnie sytuacji, kiedy doszło do próby samobójczej, zatrucia, przyjęcia leków lub innych substancji w celu zrobienia sobie krzywdy, poważnego samouszkodzenia albo istnieje bezpośrednia obawa o bezpieczeństwo dziecka.
Co wtedy zrobić?
🛡️ Nie zostawiaj dziecka samego.
📞 Zadzwoń pod 112 i zapytaj, gdzie aktualnie możesz zgłosić się z dzieckiem po pilną pomoc – który szpital pełni dyżur i gdzie powinieneś/powinnaś pojechać.
🏥 Jeżeli możesz bezpiecznie przewieźć dziecko – jedź z nim do wskazanego szpitala. W sytuacji nagłego zagrożenia życia lub zdrowia nie potrzebujesz skierowania.
🚑 Jeżeli nie możesz bezpiecznie przewieźć dziecka, jego stan jest poważny, doszło do próby samobójczej, zatrucia, przyjęcia leków lub innych substancji, poważnego samouszkodzenia albo obawiasz się, że może zrobić sobie krzywdę – wezwij zespół ratownictwa medycznego pod numerem 112 lub 999.
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia nie czekaj na planową wizytę.
👀 Nie oceniaj po wyglądzie
Młody człowiek w kryzysie nie musi wyglądać na osobę w kryzysie.
Może:
🙂 żartować
🎒 chodzić do szkoły
👥 spotykać się ze znajomymi
📱 publikować w mediach społecznościowych
📚 mieć dobre oceny
🎮 grać i robić rzeczy, które zwykle sprawiają mu przyjemność
Dlatego:
„Przecież jeszcze wczoraj świetnie się bawił/a”
nie jest wystarczającym argumentem, żeby uznać, że wszystko jest w porządku.
To, jak dziecko wygląda i funkcjonuje na zewnątrz, nie zawsze pokazuje, co naprawdę przeżywa.
🤐 „Tylko nikomu nie mów”
Jeżeli dziecko mówi o zagrożeniu własnego życia, nie obiecuj pełnej tajemnicy.
Możesz powiedzieć:
💬 „Nie chcę robić niczego za Twoimi plecami. Ale to, co mi powiedziałeś/aś, jest na tyle ważne, że potrzebujemy pomocy. Powiem Ci, co będziemy robić i będę przy Tobie.”
W sytuacji zagrożenia bezpieczeństwo jest ważniejsze niż tajemnica.
📞 Ważne telefony
🚨 112 lub 999
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.
☎️ 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
Bezpłatny, anonimowy, dostępny całodobowo.
☎️ 800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
Bezpłatny, anonimowy i dostępny całodobowo. Dostępny jest również czat.
Telefon zaufania może być ważnym źródłem wsparcia, ale w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia nie zastępuje pomocy ratunkowej.
❤️ Pomoc nie kończy się na jednej konsultacji
🧭 Najważniejsze
💭 Słów „nie chcę żyć” nie bagatelizujemy.
🗣️ Nie boimy się zapytać wprost o myśli samobójcze.
👂 Słuchamy, zamiast oceniać i przekonywać.
🧑⚕️ Nie robimy z rodzica diagnosty – ocenę ryzyka pozostawiamy specjalistom.
📅 Organizujemy pilną konsultację, kiedy pojawiają się myśli o śmierci, samobójstwie, samouszkodzenia lub inne poważne sygnały kryzysu.
🚨 Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia nie czekamy na wizytę – jedziemy po pomoc albo wzywamy zespół ratownictwa medycznego.
❤️ Nie zostawiamy młodego człowieka samego z tym, co przeżywa.
Nie musisz wiedzieć, jak ocenić ryzyko.
Musisz wiedzieć, że trzeba zareagować.